Król Maciuś Pierwszy – bohater z powieści Janusza Korczaka, wydanej w 1923 roku. Opowiada ona o małym chłopcu - synu króla. Po śmierci ojca - władcy (matka umarła już wcześniej) Maciuś sam zostaje królem. Z początku uzależniony od ministrów i etykiety jest traktowany jak rozpieszczony maluch. Chce jednak pokazać że jest odważny jak jego przodkowie. Gdy w kraju wybucha wojna, Maciuś z przyjacielem Felkiem przebiera się za zwykłego żołnierza i wyrusza na front. Tam uczy się pokory, szacunku dla życia, a jednocześnie bycia wytrwałym i opanowanym w każdej sytuacji. Maciuś coraz bardziej wyrywa się spod etykiety i wprowadza wiele nowych reform. Zaprzyjaźnia się z ludożerczym królem Bum - Drumem. Tworzy dziecięcy sejm. Niestety zamieszanie powstałe przez "zrównanie" dzieci z dorosłymi, osłabia kraj Maciusia, na który znów najeżdżają sąsiedzi. Tym razem Maciuś po walecznej obronie, przez tchórzostwo poddanych zostaje pokonany i osądzony. Skazano go na rozstrzelanie, aby w ostatniej chwili zmienić to na zesłanie na bezludną wyspę. Chciano, aby Maciuś pokazał się jako beksowate dziecko błagające o litość, a królów wrogich państw pokazać jako wspaniałomyślnych władców. Jednak Maciuś z podniesioną głową, jak król stanął pod karabinami, tak samo wysłuchał również ułaskawienia. Wywieziono go na bezludną wyspę. (za: wikipedia.org).

Król Maciuś Pierwszy chciał urządzić swoje państwo tak, aby dzieci znalazły w nim pełne zaspokojenie wielu potrzeb. Projektuje więc urządzenie wielkiego ogrodu zoologicznego, wyznacza dni audiencji i sam wręcza podarunki według życzenia młodych obywateli. Docenia godność i powagę dziecka poprzez wyprowadzenie urządzeń oraz instytucji społecznych i politycznych, takich jak sądy, redakcje gazet, parlament dziecięcy.

Jednakże tragizmem Maciusia jest to, że w stosunkach z dorosłymi jest on samotny i prawie bezsilny, podobnie jak wszystkie dzieci. Przegrywa walkę i zostaje uwięziony.

Baśń-metafora, napisana z dużą znajomością psychiki dziecięcej, doskonale zespalająca fantazję i realizm, odsłania głęboką prawdę o epoce, życiu ludzi, funkcjonowaniu władzy. Dziecięcy świat marzeń, z którego została ułożona zaskakująca fabuła, spleciony został z gorzką refleksją nad współczesnym światem, problemem władzy i odpowiedzialności. Autor przekonywająco uzasadnia potrzebę szlachetności, humanitaryzmu i patriotyzmu. (za: www.czytanie.pl).

 Król Maciuś Pierwszy wygląda jak mały król, na głowie dźwiga wielką złotą koronę, a na jego ramionach zawieszona jest purpurowa peleryna z białym w czarne kropki futerkiem.